9. SINIF YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI - FİZ.9.4.5
Öğrenme Çıktısı: FİZ.9.4.5. Isı aktarım yollarını sınıflayabilme
Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.
a) Isının, maddesel bir ortam olmadan elektromanyetik dalgalar ile yayılmasına ..................... denir. Bu yolla ısı aktarımı ..................... ortamında da gerçekleşebilir.
b) Isının, sıvı ve gaz gibi akışkanlarda, ısınan bölgenin genleşip yoğunluğunun azalması sonucu yükselmesi, soğuyan bölgenin ise alçalması ile oluşan dolaşım hareketi sayesinde yayılmasına ..................... adı verilir.
c) Isının, tanecikler arasındaki etkileşim yoluyla bir noktadan diğerine aktarılmasına ..................... denir. Bu olay en iyi ..................... maddelerde gerçekleşir.
d) Isı aktarım yollarından yalnızca ..................... için maddesel ortamın (taneciklerin) varlığı kesinlikle zorunludur; bu nedenle bu yol boşlukta (vakumda) gerçekleşmez.
e) Termosta sıcak suyun uzun süre sıcak kalması, çift cidarlı cam arasında hava (veya .....................) bulundurularak iletim ve taşınımın engellenmesi, ayrıca cidarların parlak metal yüzeyli olması ile ..................... yoluyla ısı kaybının azaltılması prensibine dayanır.
a) ışıma / vakum
b) konveksiyon
c) iletim / katı
d) iletim
e) yalıtkan / ışıma
Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.
a) Isının, taneciklerin birbirine çarpması ve titreşimleri sayesinde aktarılmasına ..................... denir. Bu yolla ısı aktarımı genellikle ..................... maddelerde daha hızlı gerçekleşir.
b) Kalorifer peteklerinin odanın tabanına yakın bir yere yerleştirilmesi, petek etrafında ısınan ..................... ve ..................... gibi akışkanların yükselip soğuyanların alçalmasıyla oluşan ..................... akımından yararlanmak içindir.
c) Güneş'ten gelen ısının Dünya'ya ulaşması, aralarındaki boşluk (vakum) nedeniyle yalnızca ..................... yoluyla gerçekleşir. Bu yolda ısı aktarımı için maddesel ortam ..................... (gerekli/gereksiz).
d) Çelik bir tencere sapının plastik veya ahşap malzemeden yapılması, ısının ..................... yoluyla sapa aktarımını azaltmak içindir. Çünkü plastik ve ahşap, iyi birer ..................... maddelerdir.
e) Sıcak bir bardak çayın üzerini kaplayan buharın, elimize temas ettiğinde elimizi yakması; öncelikle sudan havaya ısının ..................... ile, ardından havanın hareketiyle ısının ..................... ile taşınması sonucu oluşur.
a) iletim / metal (veya katı)
b) sıvı / gaz / taşınım
c) ışıma / gereksiz
d) iletim / yalıtkan
e) iletim / taşınım
Aşağıdaki ifadeler doğru ise "D", yanlış ise "Y" yazınız. Yanlış olanların doğrusunu cümlenin yanına kısaca belirtiniz.
| ( ) 1. Isı aktarım yollarından yalnızca ışıma, boşlukta (vakumda) gerçekleşebilir. |
| ( ) 2. Katı maddelerde ısı aktarımı yalnızca taşınım yoluyla olur. |
| ( ) 3. Sıcak su dolu bir kabın üst kısmının alt kısmından daha sıcak olması, taşınım akımının bir sonucudur. |
| ( ) 4. Işıma yoluyla ısı aktarımı için maddesel ortam zorunludur. |
| ( ) 5. Kalorifer peteklerinin zemine yakın konulması, iletim yoluyla ısı aktarımını artırmak içindir. |
1. D (Işıma vakumda da gerçekleşebilir.)
2. Y (Doğrusu: Katı maddelerde ısı aktarımı iletim yoluyla olur.)
3. D (Sıcak su yükselir, soğuk su alçalır.)
4. Y (Doğrusu: Işıma için maddesel ortam gerekli değildir.)
5. Y (Doğrusu: Taşınım (konveksiyon) yoluyla ısı aktarımını sağlamak içindir.)
Aşağıda sol sütunda verilen olay veya durumları, sağ sütundaki ısı aktarım yollarıyla eşleştiriniz. (Her olay için yalnızca bir yol seçiniz.)
| Olay / Durum | Isı Aktarım Yolu |
|---|---|
| 1. Güneş'in Dünya'yı ısıtması | A) İletim |
| 2. El ile tutulan sıcak bir bardağın eli ısıtması | B) Taşınım |
| 3. Odadaki radyatörün havayı ısıtarak odanın üst kısmının daha sıcak olması | C) Işıma |
| 4. Bir ucu ateşte ısıtılan metal çubuğun diğer ucunun da ısınması | |
| 5. Sıcak çorba içilirken buharın yüzü ısıtması (çorba yüzünüze değmeden) |
1 → C (Işıma)
2 → A (İletim)
3 → B (Taşınım)
4 → A (İletim)
5 → B (Taşınım)
Aşağıdaki tabloda verilen ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirtiniz. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadeler için sağ sütuna kısa bir açıklama yazarak doğrusunu ifade ediniz.
| No | İfade | Doğru / Yanlış | Yanlış ise Doğru Açıklama |
|---|---|---|---|
| 1 | Katı maddelerde ısı aktarımı yalnızca taşınım yoluyla gerçekleşir. | ||
| 2 | Işıma yoluyla ısı aktarımı için maddesel ortam gerekli değildir. | ||
| 3 | Sıvı ve gazlarda ısı aktarımı yalnızca iletim ile olur. | ||
| 4 | Termosta çift cidar arasında hava boşluğu bulunmasının nedeni, iletim ve taşınımı engellemektir. | ||
| 5 | Güneş'ten gelen ısının Dünya'ya ulaşması, boşlukta iletim yoluyla gerçekleşir. | ||
| 6 | Isınan havanın yükselmesi, soğuyan havanın alçalması olayı iletim ilkesine örnektir. | ||
| 7 | Metal bir kaşık sıcak çorbaya batırıldığında kaşığın ucunun ısınması, ışıma yoluyla olur. | ||
| 8 | Sıcak bir sobanın yanında durduğumuzda yüzümüzün ısınması, taşınım yoluyla gerçekleşir. |
| No | Doğru / Yanlış | Yanlış ise Doğru Açıklama |
|---|---|---|
| 1 | Yanlış | Katı maddelerde ısı aktarımı iletim (kondüksiyon) yoluyla gerçekleşir. |
| 2 | Doğru | --- |
| 3 | Yanlış | Sıvı ve gazlarda ısı aktarımı iletim ve taşınım (konveksiyon) yoluyla olur. |
| 4 | Doğru | --- |
| 5 | Yanlış | Güneş'ten gelen ısı, boşlukta (vakumda) ışıma (radyasyon) yoluyla Dünya'ya ulaşır. |
| 6 | Yanlış | Isınan havanın yükselmesi, soğuyan havanın alçalması taşınım (konveksiyon) ilkesine örnektir. |
| 7 | Yanlış | Metal kaşığın ısınması, çorbadan kaşığa iletim (kondüksiyon) yoluyla gerçekleşir. |
| 8 | Yanlış | Soba karşısında yüzün ısınması, ışıma (radyasyon) yoluyla olur. |