10. SINIF YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI - FİZ.10.4.4
Öğrenme Çıktısı: FİZ.10.4.4. Periyodik hareketlere ilişkin deneyimlerini yansıtabilme
Bir öğrenci, yay sarkacının periyodunu ölçerken aynı yaya önce 1 kg, sonra 4 kg kütle bağlıyor. Periyot nasıl değişir? Neden? Kısaca açıklayınız.
Periyot artar çünkü yay sarkacında kütle ile periyot doğru orantılıdır; kütle arttıkça periyot büyür.
Sonuç: 4 kg'da periyot daha büyük olur.
Bir öğrenci yay sarkacının periyodunu ölçmek istiyor. 1 kg'lık yükü ilk önce yay sabiti "k₁" daha sonra yay sabiti "k₂" olan yaya takıyor. "k₂ > k₁" olduğuna göre, T₁ ile T₂ periyodu arasındaki ilişki nasıldır? Açıklayınız.
Yay sarkacının periyodu yay sabiti (k) ile ters orantılıdır. Yay ne kadar sertse (k büyükse) sistem o kadar hızlı salınır, periyot küçülür.
k₂ > k₁ olduğundan T₁ > T₂ olur.
Bir yay sarkacı Dünya'da iken aynı düzenek Ay'a götürülüyor. Periyot değişir mi? Niçin?
Değişmez çünkü yay sarkacının periyodu yer çekimine bağlı değildir, sadece kütle ve yayın sertliğine bağlıdır.
Bir ipin ucuna 1 kg kütleli cisim bağlanıp 5° açı kadar denge konumundan ayrılıp serbest bırakıldığında basit sarkacın periyodu ölçülüyor. İp boyu 2 katına çıkarılırsa periyot nasıl değişir? Açıklayınız.
Periyot artar çünkü ipin uzunluğu ile basit sarkacın periyodu doğru orantılı olarak değişir. İp uzadıkça sarkacın bir tam salınım yapması daha uzun sürer.
Bir basit sarkaç Ekvator'dan Kutuplara götürülüyor. Periyot artar mı, azalır mı? Neden?
Azalır, çünkü basit sarkacın periyodu yerçekim ivmesi ile ters orantılıdır. Kutuplarda yer çekimi ivmesi daha büyük olduğundan sarkaç daha hızlı salınır. Yani periyodu daha küçük olur.
Bir öğrenci, kütlesi "m" olan bir cismi ipin ucuna bağlayıp denge konumundan bir miktar ayırıp serbest bıraktığında basit sarkacın periyodu T₁ olarak ölçüyor. Basit sarkacın kütlesini 2 katına çıkararak deneyi tekrarladığında ölçülen periyot değeri T₂ oluyor. T₁ ile T₂ arasındaki ilişki nedir? Açıklayınız.
Değişmez çünkü basit sarkacın periyodu kütleye bağlı değildir.
T₁ = T₂
Bir yay sarkacı ile bir basit sarkaç Dünya'da aynı periyoda sahiptir. İkisi de Ay'a götürülürse periyotları nasıl değişir? Kısaca açıklayınız.
Yay sarkacının periyodu değişmez (yer çekiminden etkilenmez), basit sarkacın periyodu kütle çekim ivmesi ile ters orantılı olduğu için artar (Ay'da yerçekim ivmesi daha küçüktür).
Fizik öğretmeni Celal Hoca, öğrencilerinden aynı periyoda sahip bir yay sarkacı ve bir basit sarkaç tasarlamalarını istiyor. Hangi büyüklükleri değiştirerek periyotları eşitleyebilirler?
Yay sarkacında kütle veya yay sabitini, basit sarkaçta ip boyunu değiştirerek eşitleyebilirler. Yer çekimi sabit olduğu için basit sarkaçta sadece ip boyu ayarlanabilir.
Bir deneyde yay sarkacının periyodu 2 saniye, basit sarkacın periyodu ise 1 saniye ölçülüyor. Buna göre, basit sarkacın periyodunu, yay sarkacının periyoduna eşitlemek için ne yapılması gerekir? Kısaca açıklayınız.
Basit sarkacın periyodunu artırmak için ipin uzunluğunu artırmak gerekir.