10. SINIF YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI - FİZ.10.4.2
Öğrenme Çıktısı: FİZ.10.4.2. Dalgaları özelliklerine göre sınıflandırabilme
Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla doldurunuz.
a) Titreşim doğrultusuna göre dalgalar; ..................... dalgalar ve ..................... dalgalar olarak ikiye ayrılır.
b) Enerji aktarımı için maddesel ortama ihtiyaç duyan dalgalara ..................... dalga denir.
c) Yayılma doğrultusuna dik olarak gerçekleşen titreşimlerle oluşan dalga türü ..................... dalgadır.
d) Ses dalgaları, titreşim doğrultusuna göre ..................... dalgalara örnektir.
e) Deprem dalgalarından ..................... dalgalar enine, ..................... dalgalar ise boyuna özellik gösterir.
a) Titreşim doğrultusuna göre dalgalar; enine dalgalar ve boyuna dalgalar olarak ikiye ayrılır.
b) Enerji aktarımı için maddesel ortama ihtiyaç duyan dalgalara mekanik dalga denir.
c) Yayılma doğrultusuna dik olarak gerçekleşen titreşimlerle oluşan dalga türü enine dalgadır.
d) Ses dalgaları, titreşim doğrultusuna göre boyuna dalgalara örnektir.
e) Deprem dalgalarından S (ikincil) dalgalar enine, P (birincil) dalgalar ise boyuna özellik gösterir.
Aşağıdaki boşlukları uygun ifadelerle tamamlayınız.
a) Bir dalganın titreşim genliğinin artması, taşıdığı ..................... enerjisinin arttığını gösterir.
b) Maddesel ortamda ilerleyen mekanik dalgalar, enerji taşırken ortamın kendisini ..................... taşımaz.
c) Elektromanyetik dalgalar, yayılmaları için ..................... gerekmez.
d) Bir dalga kaynağının frekansı arttırıldığında, aynı ortamda dalgaların sürati ......................
e) Yay dalgası, titreşim doğrultusuna göre hem enine hem de boyuna özellik gösterebilen ..................... dalgalara örnektir.
a) Bir dalganın titreşim genliğinin artması, taşıdığı mekanik enerjisinin arttığını gösterir.
b) Maddesel ortamda ilerleyen mekanik dalgalar, enerji taşırken ortamın kendisini kütleyi (veya ortamı) taşımaz.
c) Elektromanyetik dalgalar, yayılmaları için ortam gerekmez.
d) Bir dalga kaynağının frekansı arttırıldığında, aynı ortamda dalgaların sürati değişmez.
e) Yay dalgası, titreşim doğrultusuna göre hem enine hem de boyuna özellik gösterebilen mekanik dalgalara örnektir.
Aşağıdaki cümlelerde boşlukları "enine", "boyuna", "mekanik", "elektromanyetik" kelimelerini kullanarak doldurunuz (her kelime birden fazla kez kullanılabilir).
a) Su dalgaları, hem ..................... hem ..................... bileşen içeren karmaşık dalgalardır.
b) Radyo dalgaları ..................... dalgalar sınıfına girer ve ..................... dalga türüdür.
c) Katı bir çubukta ilerleyen ses dalgası ..................... dalgadır.
d) X-ışınları, ..................... dalga olup yayılmak için ortama ......................
e) Bir yayın ucu yukarı-aşağı sallandığında oluşan atma ..................... dalga, ileri-geri sallandığında oluşan atma ise ..................... dalgadır.
a) Su dalgaları, hem enine hem boyuna bileşen içeren karmaşık dalgalardır.
b) Radyo dalgaları elektromanyetik dalgalar sınıfına girer ve enine dalga türüdür.
c) Katı bir çubukta ilerleyen ses dalgası boyuna dalgadır.
d) X-ışınları, elektromanyetik dalga olup yayılmak için ortama ihtiyaç duymaz.
e) Bir yayın ucu yukarı-aşağı sallandığında oluşan atma enine dalga, ileri-geri sallandığında oluşan atma ise boyuna dalgadır.
Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına "D", yanlış olanların başına "Y" yazınız. Yanlış olan ifadelerin doğrusunu açıklama yazınız.
| Doğru/Yanlış | İfade | Açıklama (Yanlış ise doğrusu) |
|---|---|---|
| a. ( ........... ) | Dalgalar, yalnızca maddesel ortamda yayılabilir. | |
| b. ( ........... ) | Boyuna dalgalarda, ortam taneciklerinin titreşim yönü ile dalganın yayılma yönü birbirine diktir. | |
| c. ( ........... ) | Elektromanyetik dalgalar, boşlukta yayılabilir. | |
| d. ( ........... ) | Bir dalganın genliğinin artması, taşıdığı enerjinin azaldığı anlamına gelir. | |
| e. ( ........... ) | Ses dalgaları mekanik ve boyuna dalgalardır. |
| Doğru/Yanlış | İfade | Açıklama (Yanlış ise doğrusu) |
|---|---|---|
| a. ( Y ) | Dalgalar, yalnızca maddesel ortamda yayılabilir. | Dalgaların bir kısmı (elektromanyetik dalgalar) boşlukta da yayılabilir. |
| b. ( Y ) | Boyuna dalgalarda, ortam taneciklerinin titreşim yönü ile dalganın yayılma yönü birbirine diktir. | Boyuna dalgalarda titreşim yönü ile yayılma yönü paraleldir (dik değil). |
| c. ( D ) | Elektromanyetik dalgalar, boşlukta yayılabilir. | --- |
| d. ( Y ) | Bir dalganın genliğinin artması, taşıdığı enerjinin azaldığı anlamına gelir. | Genliğin artması, dalganın taşıdığı enerjinin arttığı anlamına gelir. |
| e. ( D ) | Ses dalgaları mekanik ve boyuna dalgalardır. | --- |
Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına "D", yanlış olanların başına "Y" yazınız. Yanlış olan ifadelerin doğrusunu açıklama yazınız.
| Doğru/Yanlış | İfade | Açıklama (Yanlış ise doğrusu) |
|---|---|---|
| a. ( ........... ) | Su dalgaları, sadece enine dalga özelliği gösterir. | |
| b. ( ........... ) | Mekanik dalgalar, enerji taşırken ortamın kendisini de bir yerden bir yere taşır. | |
| c. ( ........... ) | Yayılma doğrultusuna paralel titreşim yapan dalgalara enine dalgalar denir. | |
| d. ( ........... ) | Deprem dalgaları içinde hem enine hem de boyuna dalgalar bulunur. | |
| e. ( ........... ) | Elektromanyetik dalgalar, yayılmak için maddesel bir ortama ihtiyaç duymaz ve boşlukta ışık hızıyla yayılır. |
| Doğru/Yanlış | İfade | Açıklama (Yanlış ise doğrusu) |
|---|---|---|
| a. ( Y ) | Su dalgaları, sadece enine dalga özelliği gösterir. | Su dalgaları, hem enine hem boyuna bileşen içeren karmaşık dalgalardır. |
| b. ( Y ) | Mekanik dalgalar, enerji taşırken ortamın kendisini de bir yerden bir yere taşır. | Mekanik dalgalar enerji taşır ancak ortamın kendisini taşımaz, tanecikler yerinde salınır. |
| c. ( Y ) | Yayılma doğrultusuna paralel titreşim yapan dalgalara enine dalgalar denir. | Yayılma doğrultusuna paralel titreşim yapan dalgalara boyuna dalgalar denir. |
| d. ( D ) | Deprem dalgaları içinde hem enine hem de boyuna dalgalar bulunur. | --- |
| e. ( D ) | Elektromanyetik dalgalar, yayılmak için maddesel bir ortama ihtiyaç duymaz ve boşlukta ışık hızıyla yayılır. | --- |