ÇIĞIR AÇAN KEŞİF, AYNI YÖRÜNGEDE İKİ SÜPER KARA DELİK

    çığır açan keşif, aynı yörüngede iki süper kara delik

    (UNM araştırmacıları tarafından gözlemlenenlere benzer şekilde, dünyadan 750 milyondan fazla ışıkyılı uzaklıkta birbirini saran iki süper kara kara deliği göstermektedir.)

         New Mexico Üniversitesi'ndeki gökbilimciler, ilk kez, Dünya'dan yüz milyonlarca ışık yılı uzaklıkta bulunan iki süper kara deliğin arasındaki yörünge hareketini, on yıldan fazla bir süreyle gözlemleyip ve ölçerek keşfettiğini söylüyorlar.

         UNM Profesörü Greg Taylor ve Stanford'daki meslektaşları, Birleşik Devletler Deniz Kuvvetleri Gözlemevi ve “Gemini” (İkizler) Gözlemevi, bu kara deliklerin etkileşimini 12 yıldır araştırıyorlardı.

         Taylor, “Uzun bir süredir, iki galaksinin bir birine karışmasına neden olan, süper kara delik çiftini bulmak için uzaya bakıyoruz. Bizim teorimize göre bu gerçekleşirken, kimse bu durumu gözlemlemedi.” dedi.

         2016'nın başlarında, UNM araştırmacıları da dahil olmak üzere LIGO projesi üzerinde çalışan uluslararası bir araştırma ekibi, yer çekimi dalgalarının varlığını tespit etti ve Albert Einstein'ın 100 yıllık tahmini ile bilim dünyasını şaşırttı. Bu yerçekimi dalgaları, Hubble zamanında uzaya çarpışan iki yıldız kütleli kara deliğin (~ 30 güneş kütlesi) sonucudur. Şimdi, bu son araştırma sayesinde bilim insanları, uzay-zamanın yapısında dalgalanmalar yaratan süper kara deliklerin birleşmesine neden olan şeyleri anlamaya başlayabilecekler ve Galaksilerin evrimi ve bu karadeliklerin içinde oynadığı rol hakkında daha fazla bilgi edinebilecekler.

         Çalışma süresince, gökbilimciler esasen yörüngelerini çizip onları görsel bir ikili sistem olarak teyit edebiliyorlardı. Başka bir deyişle, bu kara delikler aynı yörüngede birbirleriyle takip ediyorlar.

    çığır açan keşif, aynı yörüngede iki süper kara delik

    (15 GHz'de radyo galaksisi 0402 + 379'un VLBA haritası. Merkezinde iki adet süper kara kara delik barındırıyor ve C1 ve C2 olarak gösteriliyor.)

         Bansal, “Dr Taylor bu verileri bana ulaştırdığında, böyle bir durumu hayal edip anlamaktan çok uzaktım. Ve, öğrendiğim üzere, 2003 yılına kadar uzanan veriler vardı. Bu verilerden elde ettiğimiz çizimler sonucunda kara deliklerin aynı yörüngede hareket ettiğini gördük. Ve bu çok heyecan vericiydi” dedi.

         Taylor için bu keşif, 20 yılı aşkın çalışmanın ürünüdür ve bu ölçümleri çıkartmak için gereken hassasiyet göz önüne alındığında inanılmaz bir başarı. 0402 + 379 galaksisi ve içindeki süper kütleli kara delikler, Dünya'dan yaklaşık 750 milyon ışıkyılı uzaklıkta; Fakat aynı zamanda Dünya'dan da gözlemlenebilecekleri bir mesafededir.

         Bansal, bu süper kara deliklerin, güneşimizin 15 milyar katı büyüklüğünde olduğunu söylüyor. Bu kara deliklerin inanılmaz büyüklüğü, yörünge döneminin yaklaşık 24.000 yıl olmasına sebep olur, bu nedenle on yıllık bir gözlem altında iken, yörüngesinde en ufak eğimi bile göremezler.

         Bansal ve Taylor, bu keşifin teknik başarısı gerçekten şaşırtıcı olsa da, araştırmanın bize galaksilerin nereden gelip ve nereye gideceği hakkında çok şey öğreteceğini söylüyor. ABD Deniz Kuvvetleri Gözlemevi'nden gökbilimci Bob Zavala, "İkili yıldızların yörüngeleri yıldızlarla ilgili muazzam bilgiler verdi" dedi. "Şimdi süper büyük kara delikleri ve içindeki galaksileri anlamak için benzer teknikleri kullanabileceğiz" dedi.

         Bu iki süper kara deliğin yörüngesini ve etkileşimini gözlemlemeye devam etmek, kendi galaksimizin geleceğinin nasıl olacağını daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir. Şu anda merkezinde aynı Samanyolu galaksisinde olduğu gibi Andromeda galaksisinde de bir süper büyük karadelik bulunmakta ve bu iki galaksi Bansal ve Taylor’a göre birkaç milyar yıl sonra çarpışacaklar.

         Taylor, "Süper kara deliklerin çevrelerindeki yıldızlar ve galaksinin gelişimi üzerinde çok fazla etkisi var. Dolayısıyla, Andromeda ve Samanyolu galaksisi hakkında daha fazla bilgi edinmek ve birbirleriyle çarpıştıklarında ne olacağı, evreni anlamamız için önemli olabilir" dedi.

         Bansal, araştırma ekibinin hareketi doğrulamak ve kesin bir yörünge elde etmek için üç ya da dört yıl içinde bu sistem hakkında başka bir gözlem yapacağını söyledi. Bu arada ekip, bu keşfin dünyanın her yerindeki gökbilimcilerle ilgili çalışmaları teşvik edeceğini umuyor.

         

    çığır açan keşif, aynı yörüngede iki süper kara delik

    (0402 + 379 galaksisinin merkez bölgesinin VLBA görüntüsü, birbirlerinin etrafında yörüngede bir süpermassif kara delik çifti olarak tanımlanan, C1 ve C2 etiketli iki çekirdeği gösteriyor.)

    Çeviri: Celal DEMİRTAŞ

    Kaynak: University of New Mexico

    Yayınlama tarihi: 06.07.2017

.
.