NASA'NIN FERMİ GAMA IŞINI UZAY TELESKOBU GAMA IŞIN BLAZARLARINI TESPİT ETTİ

    blazarlar

    NASA'nın Fermi tarafından tespit edilen en yaygın kaynaklar blazars olarak adlandırılan kara delikli galaksilerdir.

         NASA'nın Fermi Gama ışını Uzay Teleskobu, yoğun gaz emisyonları büyük boyutlu kara delikler tarafından desteklenen bir tür galaksi olan en uzaktaki gama ışın blazarlarını tespit etti.

         Maryland Greenbelt'deki NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'ndeki astronom Roopesh Ojha; “Gençliklerine karşın, bu çok geniş blazarlar bilinen en büyük kara deliklerin bazılarını barındırıyor” dedi. “Kozmik tarihte bu kadar erken geliştirdikleri şey, süper öldürücü kara deliklerin nasıl oluştuğu ve büyüdüğü ile ilgili mevcut fikirleri sorgulamaktadır ve süreci daha iyi anlamamıza yardımcı olması için bu nesnelerin daha fazlasını bulmak istiyoruz.”

         Ojha, 30 Ocak Pazartesi günü Washington'daki Amerikan Fizik Derneği toplantısında bulguları sundu ve sonuçlarını açıklayan bir yazı The Astrophysical Journal Letter'e gönderilmiştir.

         Blazarlar, Fermi Geniş Alan Teleskobu (LAT) tarafından tespit edilen gama-ışını kaynaklarının kabaca yarısını oluşturuyor. Gökbilimciler, yüksek enerjili emisyonlarına, güneş kütlelerinin bir milyon ya da daha fazla katı bir süper kütleye varan kara deliğe doğru bir depolama ya da birikim diskine düştüğünde, ısıtılan ve parçalanan madde tarafından güçlendiğini düşünüyorlar. Bu çarpıcı maddenin küçük bir kısmı, ışık hızında neredeyse zıt yönlerde dışarı patlayan bir çift parçacık jeti içine yönlendirilir. Blazarlar, Jetlerden biri doğrudan bize doğru geliyorsa, gama ışınları en yüksek enerjili ışık da dahil olmak üzere her türlü ışıkta parlak görünür.

         Fermi tarafından saptanan en uzak blazarlar, evren yaklaşık 2. 1 milyar yaşından daha önce ışık yayarlardı. Daha önce yapılan gözlemler, en uzak blazarların, ışıklarının çoğunu LAT ile mevcut X-ray uyduları tarafından tespit edilen enerji aralıklarında ürettiklerini gösterdi, bu da onları son derece zor bulunur yapıyordu.

         Daha sonra, 2015 yılında Fermi ekibi, Pass 8 olarak adlandırılan daha gelişmiş bir araç geliştirerek tüm LAT verilerini tam bir yeniden işleme tabi tuttular. LAT'ın düşük enerjilerdeki duyarlılığı arttırması, daha uzaktaki blazarları keşfetme şansını artırdı.

         Araştırma ekibi, 1.4 milyon kuasardan oluşan bir kataloğa, yani blazarlarla yakından alakalı bir galaksi sınıfında en uzak kaynakları aramakla başladılar. Büyük kozmik mesafelerde yalnızca en parlak kaynaklar algılanabildiğinden, radyo dalga boylarındaki en parlak objeleri listeden hariç tutuyorlardı. Yaklaşık 1.100 nesnenin nihai bir örneğiyle, bilim adamları daha sonra, hepsi için LAT verilerini inceledi ve beş yeni gamma-ışını blazarların saptamasına neden oldu.

         Gökbilimcilerin derin kozmosun tercih ettiği ölçüyü kırmızıya kayma açısından ifade edersek, yeni blazarlar kızıla kayması 3,3 ile 4,31 arasında değişiyor; yani onlardan tespit ettiğimiz ışık evrenin yaşı 1.9 ile 1.4 milyar yıl arasında iken, yola çıktı.

         Blazarlardan ikisi bir milyar güneş kütlesi veya daha fazlasının kara deliklerine sahiptir. Nesnelerin tamamı, güneşimizin enerji çıktısının iki trilyon katı daha fazla ışık yayan son derece aydınlık bir yığma disklerine sahiptir. Bu, maddenin sürekli içe doğru düştüğü, bir diske konulduğu ve son kara deliğe dalmadan önce ısıtıldığı anlamına gelir.

         Gasparrini; "Asıl ana sorun şu ki böylesine genç bir evrende bu büyük kara deliklerin nasıl oluşmuş olabileceğidir. Hangi mekanizmaların hızlı gelişimlerini tetiklediğini bilmiyoruz." dedi.

         Bu arada ekip, ek örnekler almak için derin bir arama yapmayı planlıyor.

         Ajello, "Fermi, daha önce gama ışınlarıyla bulgulanamamış olan bir galaksi popülasyonunun buzdağının ucunu tespit ettiğini düşünüyoruz" dedi.

    Çeviri: Celal DEMİRTAŞ

    Kaynak:https://phys.org/news/2017-01-fermi-gamma-ray-space-telescope-extreme.html

    Referans dergi: Astrophysical Journal Letters.

    Yayınlama tarihi: 29.01.2017

.
.